- रिदुम् खिम् - September 22, 2025
- स्तुति भजनः पारु र निनाम् रिदुम् - September 4, 2025
- कुलुछाआ मःम् कोयो - August 8, 2025
राजकुमारि थिम्रा, सिलीचोङ २, बाला, सङ्खुवासभा
केछे सुन्मापु दिलिदुम् लो हुकुप्पाम् सागोवाप्का सिकिसोबम् लो वेइलिम् छुवा । नुमा सिकिसोबम्मि सागोवाप्का वाच्छा कोमालेप् लो मिम्छा चान्मा छुवा । खन्तोःलो मिचा वात्ताम्छ छिर्म्चि लेइम्, तेःम् लेस्लात्चिक तुवा । खिम् मिन्लान्चिक तुवा । माःरोदोक मिस्चि सोगो, लुःबम्–सिबम्चिपि तुवादोङा । खोलोक मः लेस्चि सोमा मिनाक तोङ्ना चाम्–दुःम् मान्लाइचचि ।
कोमालेप् लो चान्माम् पाः मोगो–मोगोःक तुवा । उम् नेछो क हायाम् छेपोवा छुवा । इक्लेइने बुबु–नेछो छुःना जाः लाम्स् खाते । खोदोलोये उःसोङ् छिप्पस्नो । खेनाने छेपोवाआ “बुतङ, इचि तोःमाचा जाः फार मतो चाः लेसस्नो । खचि जाखेम्मा मान्दिवा । एसेने खिम् खात्चिना इचि तोःमाचि केर्चुना होःलात्चु के” मोगो लःय ।
निप्पोङ् खचि हो–होप्मि खिम् आत् ताये । खेनाने छेपोवाआन् उम् तोमा क उसोङ् मइनो । पिःम् सोकोवार् ये हारो–हारो केर । खुङ्क येनना मोगोआन् ओ नेछोआन् आछ्याङ् उम् तोमा केर्सेत्के मिने । खेनाने खसा सो उम् तोमा छयप् लोक्तो केरना यिक्सिर्पा होक्स्लात । खेना छेपोवाआ “हः, हनान् इः छास्का बोः खाःतो खारुवा चाम्–चायाम् । तुम् चानःतो तुविचायेः ।” पिक्ना उम् बुः लःय ।
कोमालेप् लो चान्माम् माने यिक्सिर्पा हायाम् तात्तो तुवाचा । उम् तेइ सो चेप्सा खाता । उम् सिःआ सेल्म्चाम् यातु । खोरो दोसो आसा सो मान्हिक्स् खोङ्चि । बुउ छोउआ खुङ्क चङ्चक छुवे । खेना “आम्नि माः खाइनुम् योःसे ? मारोदो कोङा कपुखुयोः” लःचि सोमा खोलोङ् वाये–वाये तुवाचा । खन्सा इक्लेइने खचि माःने बुउआ थेत्खिय ।
हायाम् दोस्का ये साका–वाम्मा सिःचि लो खचि माःम् मिःमा सिःलात्चि । खेना यिक्सिर्पा खोस् खाता लो ने खचि माःन् छिप्पस्नो । खोलोपि लाम्तित्चि लोये सिःस् तेःप् तःखियचि । “सिःस् तेपा, ओचि माः आना तः यो ?” पिकाना तत्तचि । “सिःस् तेः बोःयोचि दो, इःयान्चि के” सिःस् तेःप्आ लःयचि । चान्मा लो कोमालेप्आ सिःस् तेः बःयचि । खेना सिःस् तेःप्आ “मोरोमास् तेःप्पा खात्चिव, खसा छेत्त के” लःतिङचि ।
मोरोमास् तेःप्पा खात् लो मोरोमास् तेः बोः लःये । खेना दोः बःप्पा पोक्सचि । दोः बःप् सो साखि थुइ लःये, साखि दिल् लःये, दोः बः लःये । खेना कोमालेप् लो चान्मा इबुम् साखि पुम्दिल् पिःयस्ना होःतो–होःतो खायाचुव । लाम्पि रिम्खियक सिःछो “मातः” पिक्तो हेपाखाचुव, लःतिङचि ।
चान्मा लो कोमालेप् दोः बपा लःचिक तोङ्ना साखि होःतो खाःते । खाते, खात् लोये साखि रिआ इबुम् छुप्रिम् पउ रिम्खिय । खेना निप्पोआङ् “मातः”, पिक्तो बाइ हेप्खियचि । खचि माःआ बुउमि योङ्तोका चान्मा लो कोमालेप् खोङ्खियचि ।
खचि माःआ “उतङ्क मात ये । कोङ् आन्ना आम् पास्का केरो सेतोनिना होक्सो लातोनिक । उरोहोइ मातः पिक्नि । सिःआ चोःखो । ओ सिः सो मान्सेलोनि । ओ साकावा सो मान्खोङोनि । आम्चि पाः वायुआ कोङ् ओरोना होःलातोक । उरोहोइ मातः लोःयोचि । आन्चि ओः छा सो माःक”, लःयचि ।
खङ्क येनस् लो चान्मा लो कोमालेप् दुवाङ् दोस् निःउआ चइचि । खेना खाप्तो “माःसे, आन्ने ओचि माः ङाये । आम् मिःमा सिम् याताचिका” लःयचि । खङ्कप्का “खोरोदो आन्चि ओ छाङ् दोःक ङ्क ओ थुवा–नावा लोक्चाइचु । मारोदो आन्चि ओ छा माःके” पिक्ना सिकिसोबम्आ उम् थुवा हुम्छयचि । उम् माःम् थुवा चान्मा लो कोमालेप्आ लोक्चयचि । खेना खचि माःआ इक् रि उम् तोसुम् लेइछयचि । खः तोसुम्पि कायान्चिना कोमालेप् लो चान्मा खचि माःप्तो तातेक्से ।
खोलोङ् तुप्खात्ना खचि मिःम् सेत्खियचि । खचि माःआ चाःम्–दुःम् पिःयचि । खेना बुउ तालोक चान्मा लो कोमालेप् खचि माःआ बआ चुस्दोपि बप्दित्चि । खोरो दोःसो बुःआ नाप्स्खिय । खेना “ङ्कपिन् सोम्छा मुःर्ये नाःमे । आसे सोम्छा यो ङ्कपि ता ?” पिकाना सिकिसोबम् तत्तु । खोरोलोये, सिकिसोबम्आ “कोङ् नामोःक फो से । आस् सो ङ्कपि मान्ता” लःय ।
बुउ उम् तोउ आत्ते । खिक्का सिकिसोबम्आ कोमालेप् लो चान्मा सो खिम् आत् पोक्सचि । “फोङ्गा तिङ्गा क फःप् लाम्, पा लाम् कलाचुव । सुविल् पाविल् क मोक्स् लाम्, चाप् लाम् खास्नव” खचि माःआ लःतिङचि । कोमालेप् लो चान्मा लाइस्पि साखि रि तुवाक लाम् सल्तो आत्ते । खः साखि रि, इनिम्बा हिबुनाम् मयाम्क तुवेः ।
लाम्पि छेल्–तेमेम् रिङ् तङ्नो । “इः माःआ सुविल् पाविल् क लाम् कलाचुव पिकाक माःयो !” पिक्तो चान्मा सोःगो हेम् विकिमोक्स्तो बुल्से । “हिः ! चान्मा आन्क उइ छुःकइ ! इः माःआ फोङ्गा–तिङ्गाक लाम् कलाचुव पिकाक माःयो !” लोक्तो कोमालेप्आ उम् नेछोम् दोस्–दोस् कल्तो खाइय ।
निउ ललदुम्आ खाइलेत्ना होगो, चान्माआ सुविल्–पाविल् क लाम् कल्क । कोमालेप्आ सो उम् नेछो होक्सियना खान्ले मान्दुःरु । सुविल्–पाविल् क लाम्ला बुल्तो खात्चा लोये ललदुम् ये खम्लापा तुवाचाक तःयचि । “मरहाइ आथुइङा चाप् लाम्ला खात्चिनो पिकोक । नाके ललदुम्आ चाःइ के” कोमालेप्आ उम् नेछो लःय । चान्माआन् “नाःकस्ने इः फःप्–मःम्चि माःयो । ममात–फपात कोमालेप्आ आन्चिन् ललदुम् ये लइचि के” पिके । ललदुम्चा “अउ, ओ चास् बाजा हुःहु, बान्चिव” लःयचि ।
कोमालेप् लो चान्मा ललदुम्मि खिम्पि तातेक्से । युपा सेरोम्मि जा लो गड्याउलाम् खाइ पिःयचि । कोमालेप्आन् चाम् चेचे मना होःलातु । चान्माआ ने मङ्क सो चखिय । “खेना एसे आन्चि हापि इम्स्चि ?” लचिना ललदुम्चा तत्तचि । चान्माआन् “कोङ् ने फःपा लो मःमाम् राःपि इम्सोः” पिके । कोमालेप्आ “ओ फःप्मि छेछुक्पिक वाबम्पि इम्सोः” पिके ।
आछ्य चान्मा ललदुम्चिम् राःपि इम्से । कोमालेप्क छेछुक्पिक वाबम्पि छेस् युक्स्ना खिम् थेम् लत्खाते । युःपा ललदुम्चा चल् हुइचिना चान्माम् चःउपि थुङ्सेत्चि । खेना उम् हिः फिप् दुङ्चि । कोमालेप्आ मिक्वा हुम्तो उम् नेछो सेत्चिक खिम् थेम्तोका खोङ्चचि ।
खोरोनाङ् कोमालेप् इम्साक वाबम्पि सो छोवाल् लोक्तो चल् थुक्स्चि । खेना फिप्चि लोने छेम्लुः ङाङ् थोःङे । ललदुम्चि “थ्य्–थ्य्, कोमालेप् ने चाइसा । ओ चास् चान्मा ङाइ चान” लोः ल ।
कोमालेप्मि मुक्स् मान्सिम्मोङ् कोः अःसे । देत्छा कोमालेप्आ “फपात, ममात ओ नेछो चान्मा क हारइ खाता ?” पिक्ना ललदुम्चि तत्तचि । “आन् आल्प् तोङ्योः । चान्मान् आथुइ ये काउ तात्ना सो सेरेम्माजा हुःस् खाता । आन् सो खात्ते” ललदुम्चा लःयचि । ललदुम्चा कोमालेप् उम् नेछोम् सा लो सेरोम्मि जाः पिःयचि । कोमालेप्आ दानाइ उम् नेछोम् साः चाः दुर ! चाःप् तोङ् मःइना चान्माम् साः सुल्खिय ।
कोमालेप्आ उम् नेछोम् साः सेरेम्माजा खापा खुम्म । उम् चःउ तेर्स् खात्तो खाप्तो सेरेम्मा जा खाःपि पुलुलुउ लःये ।
केछे सुन्मापु ने छोःउ, लुङ्, सोङ् खोलोक नेनाथे । खन्सा खोउआ लेपाङ् “कोमालेप्आ सेरेम्माजा खापा उइ खुम्मु । हारो हारो खाःपा । सेरेम्माजा खा सो गाल्दितु ।” पिकाना ललदुम्चि इःदित्चिक छुवे ।
कोमालेप् आत्ना ललदुम्चा लेपा सेरेम्माजा खापा उइ छुवाकये पिक्ना कोमालेप् तत्तचि । खङ्कये कोमालेप्आ “सप्लो बोः लत्ता हो सेरेम्माजान् गाल्दितु । खोलोक चाःम् याःतु । खुङ्क खोङु लो खापोक से । खन्सा देसा ओ फःप् लो साप्लो बोः कल्स् खात्चिका । ममात, आनाक इक् थोक्ला ओङ्वा आम् दोक्पि युक्स्व । खेना चालेइ–खालेइचि बस्दित्ना इम्स्चाव । कास्का ओ फःप् लो साप्लो बोः सेत्बिचुका” ललदुम्चि लःयचि ।
आछ्य उम् देःसा कोमालेप् लो उम् फःप् साप्लो बोः कल्स् खाते । कोमालेप्आ “फपात, कोङा नाक्काला साप्लो बोः छोःछो पिक्तो कल्तो बायोः । आन्क ङ्कलाम् आम् पुम्लु फुफुः मना तुवाचाव” उम् फःप् लःयुक्स ।
खेनाःने कोमालेप् छोःछो पिक्तो बाना लो ललदुम्आन् आछ्य उम् पुम्लु फुफुः ङाइ मदितु । खङ्कपि कोमालेप्आ ललदुम् सुथेरिआ तिलि–लिक्सेत । खेना उम् मोउको बाइयना लाम्स्कोपि काक्स । चालेइ–खालेइ बस्दित्ना इम्स्चाक उम् मःम्मि मुक्स् ओङ्वाआ पिति–किल्युक्स । खेना इक् बउ वादि, खेप्लेम्, छुबुइ लो छिर्म् चालेइ कःप्खियना कोमालेप् खाते ।
उम् मःम् ललदुम् थित् पःक् लोने मुक्स् ओङ्वाआ किल्खावा छुवे । खोउआ “कोकले कोक्, छुम्रि मप्–मप्, खोःप्आ सेल्–सेल्” पिक्ना इःय । आछ्य ललदुम्आ उम् छुम्रिपि बेःलो मःपना ओङ्वा सेःल । खेना ओरो उम् मुक्स् किर्–कार् खोःङ लोने लाम्स्कोपि सा कान्दिन्चि क तःय । खः साने साप्लो बोःम् सा मिन्ना चखिय । खोउआक “उम् तुप्पोम् लेलोक चाःपा” ललदुम लःय ।
कोमालेप्आ चालेइ–खालेइ लाम्पि हुम्तो खाइय । खः हुप्साक चालेइ कल्तो ललदुम् सो खाते । कोमालेप्आ छुबुइमि मोःम् मःय । खेप्लेःम्मि हुवारि दाम्रो मःय । वादि खेःतना लाम्पि योःउ मयुक्स ना ख क नावादे लत्खाते । ललदुम्आ सो योउ जोःम् लाःम । खोरोलोये जोः दुःरनो । खेना “ओ चास्ङा आनाक दानाइ योःउ जोःक्खि ? कोङ् सो बानोः” पिक्ना कोमालेप् तत्त । “ममात कोङान् ओ वोम्रोआ पुम् दिल् बान्चुङ् । आन् सो आम वोम्रोआ पुम् दिल् बान्चिते” लःय ।
आछ्य ललदुम् सो उम् वोम्रोआ दिल्यान्चिना योउपु हुर् जुक् वोङे । खेना योउआ पिम् सुइखिय । खेना कोमालेप्आ “ओ कोल्द्याङ् युवा के । उम् सा क चानुम्व । उम् सार्बोङ् क दोःनिव । ओ नेछोम् सालोगि युवा के” पिःम् थे । खोरोना कोमालेप्आ ललदुम्चि सो सेत्चि थे ।
Olo