- रिदुम् खिम् - September 22, 2025
- स्तुति भजनः पारु र निनाम् रिदुम् - September 4, 2025
- कुलुछाआ मःम् कोयो - August 8, 2025
बाल्मे सेचिखिम्, बालापि एसे रेक् कोङ्पिक सेचिछाचा ङदुवा चेत्चयचि । सेचिछाचा सोमोरि यो देप् नखावादाम् यो देप् पिःम् रिङ्पि खचि ङदुवा युक्सचि । रेक् कोङ्पि सुक्पोङ् सेचिछास् तुवाकपि बोक्चेन्दु लो छिरिमिआ सोमोरि देप् छुवे पिःम् तोनाम्पि ङदुवा युःप् निङ् कम् मिःचिक तुवे । खेना ङाल्वा लो ङपेर्वाआ नखावादाम् देप् छुवे पिःम् तोनाम्पि ङदुवा युःम् निङ् कम् मिःचिक तुवे । ङदुवा चेत्तस् लो बायाकेर् खुक्सु, तोवाना चोलोछा खेना मोउमि लो कुमुछि ङदुवा चेइप् सोकचि ।
चोलोछा तोवानाआ खोलोःङ् खचि तुस्कोपि तोतुइयचि ।
चोलोछा — अः ङदुवा चेइम् तोउमि खुक्सु, ङदुवा चेइप्चि, सेस्मो इक्चि खेना सेस्मोछा बुम्चिपि कोःङ् चोलोछा तोवानाम् हारो–हारो सेवा के । एसे केइआ सोमोरि यो देप् नखावादाम् यो देप् पिक्याना ङदुवा चेतुम्चायाःम् क तुवेः । खुङ्कपि ङदुवा युःप् सेस्मोछास् बोक्चेन्दु, छिरिमि, ङाल्वा लो ङपेर्वा तुवे ।
खुक्सुम् मिन्ताम् तोङ्कोसि मुःयोना ङदुवा युःप्चा मिइम् रिङ् युक्सोः –
– नेनेः लो कम्पा उःचि खोःम् छुःनो ।
– ङदुवा युक्साःम् लो मिस्पि छुलि काइम् छुःनो ।
– खोलोः नेइप्चा ५ मिनेट नेइम् तःयचि । नेन्क ४ मिनेटपि सालेइ दुप्पे खेना खुङ्कम् १ मिनेटपि – नेइप्आ रिङ् बेइम्छोम् छुवे ।
– ङदुवा चेइप्चा पिक्क रिङ् खोलोःआ रेम् छुवे ।
हना ङदुवा थोक्साम् के ।
बुम् बोक्चेन्दु दावार् दुङ् लाइस्पि नखावादाम्पिका सोमोरि देप् पिःम् रिङ् युःस् काछुःयो । खसा दाःइ पिकेः ? येनाःम् के ।
बोक्चेन्दु दावार् –
अः तोउपिक खुक्सु, ङदुवा चेइप्चि, सेस्मो इक्चि खेना सेस्मोछा बुम्चि ! खोलोःपि सेवा के ।
कोङा नखावादाम्पिका सोमोरि दुङ् देप् छुवे मिनोः । उरोइ पिक्या लो सोमोरि दोःम् पिकेः क खोलोः इः रिदुम् होदुम् मःम् सो पिकेः । रिदुम् होदुम् मान्ममो मिस् मासि खातेः । इः ललइ दोक्से, थाःमे । खिक्का केइ सो मतिखातेः ।
नखावा दाम् चायाम् लो इक्छिन् इः खेर् काङ्काङ् छुः दोःसो इः सोमोरि बप्खात् लोङ् खोरोः ना खेर् होङिछयेः क माइम् छुःनो । इः सोमोरि उम् गेइ गेइ तो दोङुम्ताःम् दोः इः होङ्प होङ्मचा इः नखावा बाइचयचि । खेर्, सोमोप्का सो रापितेः ।
केइआ इः सोमोरि इसुम्ताःम् दोः उःसो मःम्चाम् ङा बोक्स्नो । खोलोक सोमो होङिछयेःना मोरोङ् तुकिलातेः, मइलातेः । इः सोमोरि नःइ दो, लेमुम्ताःम् दो केइआ नखावादाम् चाःम्–चाम् बोक्स्नो । तुःम् ङा तुकेःनो ।
सालेइ पिःये ।
ङदुवा चेइप् रोबुच ! आसा जःक पिक् सो सोमोरि तो देप् उःसो मान्तु के । उरोइ पिक्या लो सोमोरि नःइ लो खोलोःङ् नइचाये, पियिचायेः, तःम्चायाःम् । सोमोरि इस्लात् दोः खोलोक बाचिखाप्खर् मान्नःप् बाःन्लाते । खन्सा खोलोःआ इः रिदुम् होदुम् नःतो मःम् ना सोमोरि दोङुम्ताःम् ना इः नखावा लाम् हलाःम् के पिक्तो ओ रिङ् बेतुछोक्सोः के । ओलोनुव, सेवा के ।
चोलोछ — बोक्चेन्दु दावार्पि हायाम् ओलोनुते ।
हना अ तोउमि फाइपि ङदुवा युःस् ङाल्वा छेन्दिसि काछुःयो ।
छेन्दिसिआ दानाइ बोक्चेन्दु दावार् फाइय ? येनाःम् के ।
ङाल्वा छेन्हो –
अः तोउपिक खुक्सु, ङदुवा चेइप्चि, सेस्मो इक्चि खेना खोलोः सेस्मोछा बुम्चि !
नखावादाम् मान्चाप् इल्पो तो तुवेः यो अन्पि ? हु थेतानुम् खो ! …. ओ बुम् बोक्चेन्दुआ सो नखावादाम् चङ् मिनोः । आसाः सो हुः मान्थेइम्पा । अन्साःङ् उःइ खोः मःय पिक्या लो केइ नखावादाम् मान्चाःमो, नखावाखिम् मान्खाइमो छुव्यानो ।
सोमोरि दोःम्चि केछे नखावाखिम् लो नखावादाम् मान्तुवा लोये मिस् बःप्तिता हो सोमोरिछास् बिःचि ना खचि निःउ सेःत्चि । इनिम्बा पिकेःकन् खन्तङ्क सोमोरि बिःम्चि होप्तोक छुवाखात् क माःयो । नखावादाम् चाःयाम् ना इक्छिन्पिङ् काङ्काङ् लइखातेः । सोमोरि बियाःम् ना खन्तङ्क काङ्काङ् लःम्चि सेःमो यो । खन्सा नखावादाम् तोःक खेर् नः मिक् उःसो मान्तु ।
ओ बुम् बोक्चेन्दुआ सोमोरि बियाःम् ना इः नखावा बाःने पिका । कोङा बोक्चेन्दुङ् ततोः – आना हतात्तो सोमोरि दाइ ङेःसे तः यो ? कोङान् हतात्तो मान्तुः के । अङ्कपि इल्पोतो सोमोरि तोक् मिस् तुःवेः यो ? तोक्आ हुः थेतानुम्खो ! …. आन्ना सो मान्ताःनुम् ङा मिनोः । आसाः सो हुः मान्थेतानुम् ।
ङदुवा चेइप् रोबु !
खन्तङ्क आसाः सो मान्तोःम्पा, मान्खोःम्पा सोमोरि हादे तोःचिइ बियुम्चायाःम् । इः बोः, वाः, छाःरा, लिङुगुलु, खारु जा खोलोक सोमोरिम् निङ्पि कातुम्ताःम् ना दानाइ केइ उम् थोःम्ला थोङेः ।
सालेइ पिःयचि ।
नखावादाम् पिकेःक ओदोलो चाःयाम्, दावाङ् नइलातेः । ओरोःतो रोउपोचा चेत्तस् ना पियेःक छुवे । खन्सा हनाः केइआ इः सोमोरिङ् पम्दिम् छुःनो । मङ्कसा मासितेः ङाङ् पिक्तो ओ रिङ् बेतुछोक्सोः के । ओलोनुव ।
चोलोछ — ङाल्वा छेन्दिसिपि सो हायाम् ओलोनुते ।
हनाः सोमोरि दोःम् छुवे, सोमोरि मान्दोःमो छुःनो मिइप् सेस्मोछा रोबु छिरिमि पायाति ङदुवा युःस् काछुःयो ।
छिरिमि पायाति –
अः तोउपिक खुक्सु, ङदुवा चेइप्चि, सेस्मो इक्चि खेना खोलोः सेस्मोछा बुम्चि ! खोलोः खोलो सेवा के ! कोङा ओ लाइस्पि नेइप् सेस्मोछा बुम् केइ कुलुछाने रिदुम्छाइ के पिकोःना लाइस्पि कोः दियोः । केइआ नखावाखिम् खातेः सो नखावादाम् चाःम्चायाःम् सो, इः रिदुम् माइ मान्न । सोमोरि नःइ नाइ खोलोक इः नखावा बाःने मिनोः ।
रिदुम् पिकेः क रिः + दुम् छुवाना रिदुम् छुवाक माःयो । रिः पिकेः कसा इः साम्, फःप्, पाः खोः मःय । खेना दुम् पिकेः कसा लाम् कल्म् खोः मःय । खोरो दोः रिदुम् पिकेःक इः साम् फःप् पाःचिम् लाम् दुप्साःम् क, सलाःम् क छुवे । फःप्, पाःचि मान्दि केइ सेइक माआ । सोमोरि दोःम् पिकेःक इः फःप् पाःचा मथचि क ललइ केइआ सो सल्तो खातेः क के ।
सोमोरि मुक्स्आ तोःम् तङ्क होप्तोक रिङ् माःआ । मिचा इः मुक्स्आ तःयाम्नो क खोलोक छुवे । हुक् मुक्स्आ तःयाम्नो दोःसो हुक् मान्दि इक्छिन् सो तुः दुराःम् नो । हुक् केःल् लो लः लियाःम्, सोःम् थःयाम् लो लः लियाःम् । अन्तङ्क मुक्स्आ तःयाम्नोक खोलोक छुवे ।
खन्तोङ् ङा केइआ इः ललइ, रिदुम्, सोमोरि लः लियाःम् । सानिवापा युक्साःम्, दोङाःम्, रेपाःम् । खोरोलोइ मुक्स्आ तोःम् लाम् छुःनो । केछे सुन्मापुका फःप्, पाःचा मथचिक रिदुम् होदुम् एसे लत्ताक माआ । फःप्, पाःचा आछेः नाङ् रेप्थचिक, मथचिक ।
आथुइ लाइस्पि ङदुवा युःप् बुम्आ खोलोक कुलुछाःम् सोमोरिआङ् केइ मासि खातेः पिका । खोरोन् माः, सोमोरि दोङाःम् ना ङा कुलुछा केइ उम् थोःम्ला थोङिचायेःक तुवेः । इः सोमोरि नमा केइ नइये । सोमोरि दोःप् मिस् माःसाक मान्तु । मान्मःप् मिस् उम् थोःम्ला थोङाक आःसे तुवे । रिदुम् होःदुम् मान्मःप् मिस् बाचिरि, खेप्जा छुक्तो युपि खातेः ।
सालेइ पिःयचि ।
रिदुम् मान्मःप् मिस्चि, मिस्मि रिदुम्पि वोःप्खाप् मिस्चि जःक छुः सो रिदुम्आ खचि हिःपिका कल्तो दुम्तो खाइचयचि । उरोइ पिक्या लो रिदुम् मेक्साःकाला ताःइनो, इः होःप्मि हिःपि माः चुनुम् सागोवापिका लोःलिसेः लोङ् ताखात् क छुवे । मिचा इः हिः फाइ दुराःम्नो । खन्सा इः रिदुम् होःदुम् सम्सुर्म् छुवे । कुलुछाम् नखावा अन्पिङ् तुवे पिक्तो कोङा सो ओ रिङ् बेतुछोक्सोः । ओलोनुव, सेवा के ।
चोलोछ — छिरिमि पायातिपि सो हायाम् ओलोनुते ।
हना अ तोउपि फाइला ङदुवा युःस् ङपेर्वा गदुहो काछुःयो ।
ङपेर्वा गदुहो –
ओलोनुव, चोलोछा रोबु । अः तोउपिक खुक्सु, ङदुवा चेइप्चि, सेस्मो इक्चि, चोलोछा खेना खोलोः सेस्मोछा बुम्चि ! खोलोः खोलोपि सेवा के ।
कुलुछा केइ रिदुम्छाङ् के, खुङ्क आसाः सो माइम् छुःनो । खोरोलोइ इः रिदुम्मि निङ्पि इः मुक्स् सिम्दिम् ना सोमोरि ङाङ् दोःम्चाम् सो छुःनो । सेक दुङ् दिपा दुङ्पुका मःम्थःम् क इः ललइ खोलोःआ मःम् ङा छुवे । होक्सुःयाम् दो इः रिदुम् बप् हो खोलोक खाप्खर् बोबुये ।
खोरोलोइ देइ मःयाम् लोइ इः ललइ युक्से खुङ्क छेइम् छुवे । मान्नःप् ललइ होन्यिुतो खाइम् छुवे । रिदुम्मि निङ्पि छुःक निनाम्बुङ्मा होन्युतो खाइम् छुवे । नःप् रिदुम्चि सम्सुर्म् छुवे । होत्तोक वाप्सेवा ललइ एसेयिकाःङ् होःम्युम् छुवे ।
नखावाखिम् खाइम् खेर्चि नखावाखिम् ङा खाइम् छुवे । रोउपोचा पिक्क नखावादाम् पिम् छुवे । सोमोरि ङाङ् दोःम् ना तुम्चाम् छुःनो । उःकक मःयाम् लोइ दुङ् नःये खुङ्क मःम् छुवे ।
सालेइ दुप्पचि ।
नाखावादाम्आ नःप् खेर्चि, सोमोचि तुः दो नखावा दाम् योःम् छुवे । खोरोलोइ जजःक नाखावा दाम् सो योःम् छुःनो । रोउपोआ पिक्क ङाङ् योःम् छुवे पिक्तो ओ रिङ् बेतुछोक्सोः । ओलोनुव, सेवा के ।
चोलोछाआ एसेक ङदुवा युःप्चा नेइम् याताक रिङ् युक्स । खेना ङदुवा चेइप्चा एसे आसे कोक्सा खुङ्क युक्सचि । कोःप् सेस्मोछा हुक्छो पिःयचि । खुङ्कप्का खुक्सुआ ङदुवा चेइम् तोउ बेत्छोक्स ।
कुलु नेइम्, रेक् कोङ्